Archieven zijn traditioneel bewaarplaatsen van informatie. Archivarissen ordenen, schonen en ontsluiten documenten van overheden, organisaties en personen. Voor historici vormen archieven de toegang tot primaire bronnen die zij gebruiken voor hun historische reconstructies en interpretaties.
Met de komst van de computer en de daarbij behorende technologische ontwikkelingen is bijna alle informatie die overheden, organisaties en personen tegenwoordig creëren en overdragen aan archieven digital born. Dat wil zeggen dat documenten, en daarmee de bronnen van de toekomst, alleen nog maar in een elektronische versie bestaan. Parallel hieraan digitaliseren archiefinstellingen op grote schaal hun papieren archieven en neemt het geautomatiseerd doorzoekbaar maken van teksten een enorme vlucht.
Dit stelt nieuwe eisen aan het werk van archiefinstellingen. Hoe moeten zij omgaan met de digitale volumes die exponentieel toenemen? Wat betekenen de keuzes die zij maken voor historici en hun onderzoek? En andersom: hoe kunnen historici methodologisch en inhoudelijk controle blijven houden over deze databronnen?
Digitalisering leidt tot nieuwe onderzoeksmogelijkheden. Met doorzoekbaarheid van bronnen kunnen grote digitale corpora (big data) integraal onderzocht worden. Door het koppelen van informatie binnen en buiten archiefinstellingen (linked open data) wordt onderzoek in theorie vergemakkelijkt. Dankzij nieuwe technologie (waaronder AI, large language models) kunnen op andere wijze vragen gesteld worden. Leidt dit alles ook tot aanpassingen in historisch onderzoek en onderwijs?
De uitdaging is dat deze digitale en gedigitaliseerde archieven niet meer in de traditionele manieren van bewaren en ontsluiten passen. Tegelijkertijd is het aanbrengen van context om informatie te kunnen duiden belangrijker dan ooit. Hoe brengen we beproefde tradities in balans met de eisen die de nieuwe werkelijkheid stelt?
In deze sessie gaan sprekers nader in op deze uitdagingen en kansen.